Drogheda Şehrinin Amblemi
İrlanda'daki Büyük Açlıkta Osmanlı Yardım Yollamıştı
Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Başkanlığı'nda yer alan ve Padişah Abdülmecid'e hitaben yazılan 1847 tarihli mektup... İrlandalılar, ülke tarihinde acılı izler bırakan; 1845-1849 yılları arasında yaklaşık bir milyon kişinin ölümüne, bir milyon kişinin de başka ülkelere göç etmesine neden olan "Büyük Kıtlık"ı anıyor.
Felaketin kayıpları başkent Dublin'de de, Parnell Meydanı'ndan Liffey Nehri kıyısında yer alan Büyük Kıtlık heykellerine yapılacak yürüyüşle anılacak.
"AN GORTA MOR"
Büyük Kıtlığın nedeni, 19'uncu yüzyılın ortalarında nüfusu 8 milyonu aşan İrlanda'da, özellikle yoksulların temel besini patatese bulaşan hastalıktı. 1845 sonbaharında patatesin tüketilemez durumda hasat edilmesi, İrlandalıların "An Gorta Mor" (Büyük Açlık) olarak andığı dönemin başlangıcı oldu.
İrlanda'nın özellikle batı kesimlerindeki yoksul ve kalabalık aileleri kısa sürede açlıkla yüz yüze getiren patates kıtlığı, tüm çabalara rağmen 4 yıl boyunca önlenemedi.
Yetersiz beslenme ve bakımsızlık kısa zamanda hastalıkları beraberinde getirdi. Tifo ve kolera gibi bulaşıcı hastalıklar çok sayıda ölüme yol açtı, çaresiz durumda kalanların sığındığı yardım merkezleri yoğunluktan çalışamaz duruma geldi.
Çoğu İngiliz olan toprak sahiplerine borçlarını ödeyemedikleri için evlerinden çıkmak durumunda kalan İrlandalılar, çareyi göç etmekle buldu. Bir milyona yakın İrlandalı, ceplerindeki son parayı da ABD, İngiltere, Kanada ve Avustralya'ya gitmek için kullandı. Bazıları göç yollarında hayatını kaybetti, pek çoğu gittiği topraklarda umduğunu bulamadı.
Zor zamanların geride kaldığı 1851 yılında ülke nüfusu 6 milyona düşmüştü.
Bugün kimi kaynaklarda "İngiltere'nin Büyük Kıtlık sırasında İrlanda'ya yeteri kadar destekte bulunmadığı, bu yüzden dönemin, İrlanda'nın bağımsızlık mücadelesinin de asıl başlangıcı olduğu" savunulur.
DENİZLERCE ÖTEDEN GELEN OSMANLI YARDIMI
Başkent Dublin'in kuzeyindeki 32.000 nüfuslu Drogheda kentinin ve bu kentin 1919'da kurulan, 2007'de ilk kez lig şampiyonluğunu kazanan futbol takımı Drogheda United'ın sembolünün ay yıldız olması da "Büyük Kıtlık" ve Osmanlı ile bağlantılı.
İrlanda halkının yaşadığı bu trajik olay karşısında dönemin Osmanlı padişahı Sultan Abdülmecid, İrlanda'ya 10.000 sterlin yardım taahhüdünde bulunmuştu. Ancak İngiltere Kraliçesi Victoria, bizzat kendi topraklarındaki bu felakete sadece 2.000 sterlin yardımda bulunduğu için İstanbul'daki İngiliz elçisi aracılığı ile rakamın düşürülmesi talebinde bulundu. Bunun üzerine padişahın yardımı 1.000 sterline düşürülmekle birlikte üç gemi, tahıl yüklü halde yola çıkarıldı. Gemilerin boşaltılmasına İngiliz yetkililerin izin vermemesi üzerine yardım ekibi, gemileri gizlice kuzeydeki Drogheda limanına boşalttı.
İrlandalıların Sultan Abdülmecid'e 1847'de gönderdiği mektupta şu ifadeler yer alıyor:
"Majesteleri Osmanlı Padişahı Sultan Abdülmecid Han'a Allah Majestelerinden Razı Olsun
Aşağıda imzaları bulunan biz İrlanda Asilzâdeleri, Beyefendileri ve Sâkinleri, Majesteleri tarafından acı çeken kederli İrlanda halkına gösterilen cömert hayırseverlik ve alâkaya en derin minnetlerimizi saygıyla takdim eder ve onlar adına Majesteleri tarafından İrlanda halkının ihtiyaçlarını karşılamak ve acısını dindirmek üzere cömertçe yapılan bin sterlinlik bağış için teşekkürlerimizi arz ederiz. ... Majestelerinin bu zor durumdaki insanların yardım talebine verdiği mertçe cevap büyük Avrupa devletlerine kıymetli bir örnek olmuştur. ..."
http://www.candemirezen.com/osmanlinin-irlandaya-yardimi/
1995'te, Osmanlı gemicilerinin Drogheda'da kaldıkları rivayet edilen eski belediye başkanlığı binasına Osmanlı'nın yaptığı yardımın hatırasına bir şükran plaketi asıldı.
Kaynak: "İrlandalılar 'Büyüt Kıtlık'ı Anıyor," Zaman Gzt., 16 Mayıs 2010; "İrlanda Büyük Açılğı Hatırladı, "Taraf Gzt., 17 Mayıs 2010.
Paylaş